زیاد کردن قیمت ماشین در کشور عزیزمان ایران همواره مورد اعتراض افکار عمومی بوده، تا جایی که حتی در دوران شدت یافتن تورم و رشد قیمت انواع کالا، باز هم قیمت خودرو
ریشه حساسیت عمومی به قیمت خودرو
عبارات مهم : ایران
زیاد کردن قیمت ماشین در کشور عزیزمان ایران همواره مورد اعتراض افکار عمومی بوده، تا جایی که حتی در دوران شدت یافتن تورم و رشد قیمت انواع کالا، باز هم قیمت خودروهای داخلی در تیررس انتقادات شهروندان قرار داشته است.
ریشه حساسیت عمومی به قیمت ماشین
در مقاطع متفاوت به خصوص مقطع فعلی که رشد تورم بر اقتصاد کشور سایه افکنده، اگرچه زیاد کردن قیمت دامان تمامی کالاها را گرفته، با این حال، باز هم ماشین به سیبل اعتراض و انتقاد عمومی تبدیل شده است هست. این روزها شهروندان، تورم را در تمامی کالاها، از دستمال کاغذی های جیبی و تی شرت های دستفروشان گرفته تا لبنیات و برنج و رب گوجه با تمام وجود لمس می کنند و به نوعی نیز با این قیمت ها کنار آمده اند.
این در حالی است که حتی حرف زیاد کردن قیمت کارخانه ای خودروها نیز جهت شهروندان قابل هضم نیست و آنها نمی خواهند زیر بار قیمت های تازه بروند. از نظر شهروندان ایرانی، خودروهای داخلی نه تنها شایسته زیاد کردن قیمت نیستند، بلکه قیمت آنها باید پایین نیز بیاید. از همین رو با وجود تورم مشهود و ملموس یک سال گذشته کشور، ایرانی ها حرف خودروسازان را مبنی بر اینکه ماشین نیز مانند سایر کالاها با زیاد کردن هزینه تولید مواجه شده است و طبعا امکان عرضه با قیمت های قبل نیست، نمی پذیرند. حال پرسش اینجاست که حساسیت عمومی روی قیمت ماشین ریشه در چه دارد؟ آیا ایرانی ها با قیمت زیاد کالاها حتی دارو و موادغذایی که جزو نیازهای مهم ارزش هست، کنار می آیند، ولی زیر بار زیاد کردن قیمت ماشین نمی روند؟
زیاد کردن قیمت ماشین در کشور عزیزمان ایران همواره مورد اعتراض افکار عمومی بوده، تا جایی که حتی در دوران شدت یافتن تورم و رشد قیمت انواع کالا، باز هم قیمت خودرو
نتیجه دولتی بودن خودروسازی
در پاسخ به این پرسش، دلایل مختلفی مطرح می شود که زیاد آنها به نوعی با خاص بودن صنعت ماشین در کشور عزیزمان ایران و همچنین محبوب نبودن خودروسازان نزد مشتریان و بی اعتمادی افکار عمومی به آنها در ارتباط هست. در این بین، خاص بودن خودروسازی خود ریشه در توجه خاص دولت به این صنعت و حمایت های متفاوت از آن طی ادوار متفاوت دارد. اگرچه خودروسازان بزرگ کشور روی کاغذ، شخصی به شمار می روند، با این حال دخالت های کوچک و بزرگ دولت در این صنعت و بعضی سیاسی کاری ها، صنعت ماشین را به نوعی به نماد دولتی بودن تبدیل کرده هست. شاید گزاف نباشد اگر بگوییم نزد ایرانی ها، صنعت ماشین به نماد گرانفروشی، ناکارآمدی، سوءمدیریت و ریخت و پاش های مالی بدل شده است و از همین رو همواره یکی از سیبل های مهم اعتراض و انتقاد عمومی به دولت ها بوده و است.
در حال حاضر چندین خودروساز در کشور عزیزمان ایران فعالیت می کنند و بسیاری از آنها به بخش شخصی تعلق دارند و شخصی ها هرگز فشار سنگینی را که دو خودروساز بزرگ داخلی تحمل می کنند، تجربه نکرده اند. خودروسازان شخصی همواره طی این سال ها به قیمت محصولات خود افزوده اند و معمولا نیز فشار و انتقاد خاصی متوجه آنها نبوده، با این حال خودروسازان بزرگ و نیمه دولتی حتی با وجود سیاست تثبیت قیمت، هر گاه بنا بر دستورالعمل قیمت ها را زیاد کردن دهند باز هم هجمه هایی بزرگ علیه ارزش ایجاد می شود. بنابراین اگر کشور عزیزمان ایران ماشین و سایپا نیز دولتی نبودند و به بخش شخصی تعلق داشتند، شاید بابت زیاد کردن قیمت محصولات خود هیچ گاه تحت فشار جدی و سنگینی قرار نمی گرفتند.
به نوعی «دولتی بودن» را می توان یکی از دلایل مهم بی محبتی ایرانی ها نسبت به خودروسازان داخلی دانست، چه آنکه آنها این وصل بودن به دولت را برنمی تابند و این ذهنیت را دارند که خودروسازان و دولت در نهایت طرف یکدیگر را نگه خواهند داشت نه مشتریان را. از طرفی، ایرانی ها بابت حمایت هایی که دولت های متفاوت همواره نسبت به خودروسازان روا داشته اند، شاکی اند و حتی علت توسعه نیافتگی و پیشرفت نکردن صنعت ماشین را همین حمایت ها می دانند.
ریشه حساسیت عمومی به قیمت ماشین
از نظر شهروندان ایرانی، خودروسازان مانند فرزندان نازپرورده ای هستند که اگرچه در پر قو بزرگ شده است و همواره سایه پدر و مادر بر سرشان بوده؛ ولی هنوز روی پای خود نایستاده اند. شهروندان ایرانی از انحصاری که به علت حمایت های دولتی در بازار ماشین کشور به وجود آمده، ناراحت هستند و بخش مهمی از اینکه نمی توانند با زیاد کردن قیمت خودروهای داخلی کنار بیایند، به همین عنوان مربوط می شود. از نظر آنها، اگر دولت کاری به کار خودروسازان نداشته و حمایت ارزش نکند و تنها شرایط را جهت از بین بردن انحصار و ایجاد مسابقه در بازار داخل فراهم بیاورد، آن وقت می توان قیمت ها را کنترل کرد؛ بنابراین از دید افکار عمومی، تا هنگامی که دولت حواسش به خودروسازان است و هوای آنها را دارد، زیاد کردن قیمت پذیرفتنی نیست و نخواهد بود.
در این مورد، حسن کریمی سنجری کارشناس ماشین اعتقاد است که توجه خاص دولت به خودروسازی، یکی از ریشه های مهم کنار نیامدن ایرانی ها با مسائلی مانند زیاد کردن قیمت خودروهای داخلی هست. وی با بیان اینکه دولت در برهه هایی از صنعت ماشین حمایت کرده، می گوید: افکار عمومی فقط حمایت های دولتی را می بیند، ولی این را نمی داند که دخالت های مخرب دولت چه بر سر صنعت ماشین آورده است.
زیاد کردن قیمت ماشین در کشور عزیزمان ایران همواره مورد اعتراض افکار عمومی بوده، تا جایی که حتی در دوران شدت یافتن تورم و رشد قیمت انواع کالا، باز هم قیمت خودرو
کریمی می افزاید:خودرو در حال حاضر به نمادی جهت اعتراض و انتقاد به دولت تبدیل شده است و افکار عمومی مدیریت سیاسی را در خودروسازی لمس کرده اند و این صنعت را از اوج تا پایین، دولتی می دانند. این کارشناس تاکید می کند:در خودروسازی کشور عزیزمان ایران به واسطه دولتی بودن، شعارهایی مبنی بر خودکفایی و ملی سازی و توسعه فعالیت در خارج از کشور داده شده، ولی دولت به بدترین شکل ممکن آنها را اجرا کرده هست، تا موجی از نارضایتی و حتی تمسخر عمومی، دامان این صنعت را بگیرد؛ بنابراین وابستگی خودروسازی به دولت یکی از دلایل موضع منفی افکار عمومی نسبت به این صنعت و مساله مهمی مانند زیاد کردن قیمت خودروهای داخلی است.
اما امیرحسین کاکایی، دیگر کارشناس ماشین و استاد دانشگاه نیز اعتقاد است ایرانی ها خودروسازی را نماد قدرت صنعتی کشور می دانند و از همین رو صنعت ماشین به نوعی تبدیل به محل زورآزمایی دولت و شهروندان شده است هست. وی می گوید: هنگامی که در خودروسازی به اصطلاح خرابکاری صنعتی رخ می دهد یا قیمت اوج می رود، این عنوان خود را در قالب نمود دولتی نشان می دهد و باعث اعتراض و انتقاد می شود. کاکایی با بیان اینکه اگر خودروسازان دولتی نبودند، تا این حد در بحث زیاد کردن قیمت ، اعتراض و حساسیت ایجاد نمی شد، تاکید می کند: کلی صنعت در این کشور است که به نوبه خود ناکارآمدی هایی دارند، ولی هیچ گاه فشار سنگینی مانند آنچه روی خودروسازان بزرگ هست، به آنها وارد نمی آید، چون شخصی هستند؛ حتی خودروسازان بخش شخصی نیز به اندازه غول های صنعت ماشین (ایران ماشین و سایپا) بابت مسائلی مانند زیاد کردن قیمت، تحت فشار نیستند.
ریشه حساسیت عمومی به قیمت ماشین
این استاد دانشگاه به بده بستان های سیاسی در خودروسازان دولتی نیز اشاره کرده و می گوید:نگاه دولتمردان به صنعت ماشین سیاسی است و افکار عمومی هنگامی که بده بستان های سیاسی (مانند عوض کردن و تحولات مدیریتی) را در خودروسازان بزرگ مشاهده می کنند، نمی توانند خود را بابت ناکارآمدی های منجر به مسائلی مانند زیاد کردن قیمت، قانع کنند.
بی اعتمادی به غول ها
خودروسازان ایرانی با وجود سال ها فعالیت و برخورداری از حمایت های دولتی (در بعضی مقاطع زمانی) هنوز نتوانسته اند آن طور که شایسته هست، رضایت مردم را در حوزه های مختلفی از جمله کیفیت و قیمت، جلب کنند و نه تنها کنار مشتریانشان نبوده اند؛ بلکه گاه برابر ارزش نیز ایستاده و بی اعتنا به خواست آنها، میل و سلیقه خود را اعمال کرده اند. تولید خودروهایی کم کیفیت و دارای قیمت اوج (نامتناسب با سطح کیفی موجود)، ارائه ندادن خدمات بعد از فروش مناسب و کم توجهی به سلیقه مشتریان ازجمله بااهمیت ترین دلایلی هستند که باعث شده است افکار عمومی نسبت به خودروسازان بزرگ، احساس بغض، بی اعتمادی و نااطمینانی پیدا کند. از نظر ایرانی ها، حاصل ۵۰ سال فعالیت خودروسازان، تولید و عرضه محصولاتی قدیمی و پرمصرف است که اتفاقا با قیمت هایی اوج و نامتناسب با سطح کیفی آنها، عرضه می شوند؛ بنابراین بی اعتمادی شهروندان به خودروسازان بزرگ و وابسته به دولت، یکی از دلایل مهم قانع نشدن آنها در ماجرای زیاد کردن قیمت است.
ایرانی ها هنگامی که به خودروهای خارجی با آن سطح کیفی اوج و قیمت مناسب نگاه می کنند و در مقام مقایسه با محصولات داخلی برمی آیند، سطح نارضایتی ارزش از زیاد کردن قیمت خودروهای داخلی، زیاد و زیاد می شود. در واقع، نبود تناسب میان قیمت و کیفیت خودروهای داخلی (از دید مشتریان) اجازه نمی دهد افکار عمومی بابت زیاد کردن قیمت قانع شود و هر گونه افزایشی، ظلم مضاعف تلقی خواهد شد.
به اعتقاد کریمی سنجری، ایرانی ها خودروسازان بزرگ کشور را نماد توسعه نیافتگی می دانند؛ لیکن این صنعت طی دو دهه گذشته عملا پیشرفت قابل توجهی نداشته هست. وی می گوید: افکار عمومی به سوءمدیریت ها در صنعت ماشین واقف بوده و بنابراین نمی توانند به خودروسازان اعتماد کرده و دلایل آنها را جهت زیاد کردن قیمت محصولات ارزش بپذیرند. این کارشناس می افزاید: ایرانی ها همواره کیفیت و قیمت خودروهای داخلی را با مدل های خارجی مقایسه می کنند و به این نتیجه می رسند که در کشور، خودروها دارای قیمت اوج و کیفیت پایین هستند، درست تصویر محصولات خارجی؛ بنابراین برنمی تابند که قیمت خودروها با این اوضاع کیفی، بالاتر هم برود. وی همچنین به نفوذ اجتماعی بالای ماشین در کشور عزیزمان ایران نیز اشاره کرده و می افزاید: شهروندان ایرانی شاید حتی بعضی مواد غذایی را به علت زیاد کردن قیمت نخرند، ولی ماشین را با توجه به ضریب نفوذ اجتماعی بالا، سخت می توانند از سبد نیاز خود از بین بردن کنند.
در این مورد، کاکایی نیز به تفاوت هزینه های خرید و بهره برداری از ماشین در کشور عزیزمان ایران و خارج اشاره کرده و می گوید:در ایران، خرید ماشین گران از آب در می آید، ولی هزینه بهره برداری از آن ارزان هست؛ این در حالی است که خارجی ها ماشین را ارزان تر می خرند، ولی هزینه زیادی بابت بهره برداری از آن می پردازند. این کارشناس ادامه می دهد: منظور از هزینه بهره برداری، مبالغی است که بابت بیمه، عوارض، مالیات و سوخت پرداخت می شود که در خارج گران است و در کشور عزیزمان ایران ارزان.
این استاد دانشگاه تاکید می کند: مشتریان ایرانی ها تنها به هزینه خرید ماشین نگاه می کنند و چون اعتقاد به گران بودن خودروهای داخلی هستند، دیگر برایشان قابل پذیرش نیست که قیمت بالاتر از اینها برود، حال آنکه بابت سوخت هزینه پایینی می پردازند و قدیمی شدن خودروهایشان نیز عوارضی را متوجه آنها نمی کند. کاکایی ادامه می دهد: در خارج ولی اگرچه هزینه خرید ماشین پایین است و حتی به صورت قسطی انجام می شود، با این حال هزینه های مربوط به بهره برداری از ماشین به خصوص قیمت سوخت و عوارض مربوطه، بالاست.با توجه به بیانات کارشناسان، به نظر می رسد تا هنگامی که از یکسو بی اعتمادی مشتریان به خودروسازها برطرف نشود و ازسوی دیگر دولت نیز دست از صنعت ماشین برندارد، شهروندان ایرانی با ماجرای زیاد کردن قیمت ماشین کنار نخواهند آمد.
این بی اعتمادی و نااطمینانی به خصوص در مقطع فعلی که دولت مجوز قیمت گذاری ماشین در حاشیه بازار را داده، بیش از گذشته به چشم می آید، چه آنکه قرار است حداقل ۱۰ میلیون تومان به قیمت کارخانه ای خودروهای داخلی اضافه شود. طبعا جهت مشتریانی که زیاد کردن قیمت های ریز و کوچک را نیز برنمی تابند، تحمل شبه آزادسازی قیمت ماشین بسیار سنگین است و دولت و خودروسازان نیز به این عنوان واقف هستند. اتفاقا به همین علت است که آنها در ابلاغ قیمت های تازه (در حاشیه بازار) دست به عصا حرکت می کنند. دولت و خودروسازان خوب می دانند که خودرو، شیر، دستمال کاغذی، نخود و لوبیا نیست که شهروندان با آن کنار بیایند، کما اینکه ابلاغ قیمت تازه خودروها بر مبنای حاشیه بازار، جو علیه خودروسازی کشور را بسیار منفی تر از آنچه است خواهد کرد.
دنیای اقتصاد
واژه های کلیدی: ایران | ماشین | ایرانی | ایرانی | خودروسازان | خودروهای داخلی | خودروسازان داخلی | قیمت خودروهای داخلی
